Zoja Kostiaszowa Bursztynnikiem Roku 2016ZOJA_Kostiaszowa.jpg

 

Tytuł Bursztynnika Roku przyznawany jest za wybitne osiągnięcia w dziedzinach: twórczości artystycznej, badaniach naukowych i popularyzacji wiedzy o bursztynie, postępu  technicznego, efektywności ekonomicznej, pracy społecznej w środowisku bursztynników, kolekcjonerstwa okazów przyrodniczych i zabytków bursztynowych. Przyznaje go Kapituła w skład której wchodzą laureaci wszystkich poprzednich edycji  tego, najbardziej cenionego przez bursztynników wyróżnienia.

 Zoja Kostiaszowa, urodzona na Białorusi, ukończyła Uniwersytet Pedagogiczny w Mohylewie. W 1979 roku, jako filolog rosyjski podjęła pracę w nowopowstającym  Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie. W latach 2004-2012 pełniła funkcje zastępcy dyrektora do spraw naukowych, a od 2012 roku pracuje jako wiodący pracownik naukowy. Dzięki jej staraniom, w 1990 roku muzeum nabyło fragment kolekcji mechowców (Acariformes: Oribatida)  przyrodnika Fritscha z Gołdapi składający się z 80 okazów. Część kolekcji największych brył bursztynu, jakie przez lata znajdowano w kopalniach, staraniem Zoji ostatecznie przekazano do Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie.

Brała bezpośredni udział w tworzeniu muzealnej kolekcji i wielu wystaw: „Pochodzenie bursztynu”, „Bursztyn w sztuce XVI –XVIII w.”, „Kaliningradzki Kombinat Bursztynu” i innych, które zawierały się w tych trzech tematach. Jest autorką monografii „Historia Kaliningradzkiego Kombinatu Bursztynu” (Kaliningrad 2007) oraz  około 100 artykułów naukowych i popularno-naukowych o bursztynie, opublikowanych w Rosji, Polsce, Ukrainie, Niemczech, Hiszpanii i na Litwie. Od 2009 roku jest autorką i stałym redaktorem rocznika naukowego – „Bałtycki bursztyn. Nauka. Kultura. Gospodarka” – wydawanego przez Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie.

Mimo humanistycznego wykształcenia, była  pierwszą osobą, która po monografii litewskiego geologa Vladasa Katinasa (1971), spragnionym wiedzy o największych złożach bursztynu bałtyckiego na półwyspie Sambijskim, dostarczała coraz bardziej szczegółowych opracowań. Artykuł, który ukazał się jako pierwszy w Polsce [!] w Przeglądzie Geologicznym w 1995 roku – „Powojenna historia kombinatu eksploatacji i obróbki bursztynu na Sambii” (43, 4. 364–367), przedrukowano również w Niemczech. Zoja ma na swoim koncie również tłumaczenia polskich prac na język rosyjski. W 2016 zakończyła tłumaczenie – drugiego wydania Bursztyn w Polsce i na świecie. W 2006 roku, w którym Prezydent Miasta Gdańska powołał Światową Radę Bursztynu Zoja była jedynym kandydatem z terenu Kaliningradzkiego.

Była kuratorem pierwszego w historii Rosji dużego sympozjum – „Wydobycie i obróbka bursztynu na Sambii” (2010) z udziałem ponad 60 prelegentów z pięciu krajów. Zajmuje się organizacją konferencji międzynarodowych w Kaliningradzie, w tym: – „Nowoczesne kolekcje bursztynowe: skład, zasady powstawania i cechy użytkowania” (2007); – „Szlaki handlowe bursztynu”(2011), – „Renowacja i konserwacja bursztyn” (2015). W 2013 roku dołączyła do podjętego w Dziale Bursztynu MZ problemu imitacji bursztynu. Był to okres kiedy brak na rynku surowca bursztynowego spowodował sprzedaż fałszerstw najczęściej z użyciem kopali. Odbyły się wówczas wystawy i konferencje zarówno W Polsce, jak i  w Kaliningradzie.

Organizowane przez nią (w latach 2004-2009) jako kuratora Międzynarodowego Biennale prac autorskich z bursztynu, Ałatyr, przyczyniły się do wzbogacania kaliningradzkich zbiorów muzealnych, a w Polsce wśród polskich mistrzów rzemiosła i sztuki są dobrze wspominane. Zoja Kostiaszowa rozwija swoją działalność na różnych szczeblach. W latach 90. XX wieku brała udział w międzynarodowych konferencjach między innymi w Gdańsku, Bochum (Niemcy), Światowym Kongresie Inkluzji Organicznych w Alavie (Hiszpania), referując stan eksploatacji na Sambii i obróbki surowca. Rozwijała działalność prezentowania tendencji w jubilerstwie i obróbce bursztynu, zapraszając wystawy do siebie i organizując wystawy ze zbiorów współczesnych muzeum kaliningradzkiego.

Opracowała program i przygotowała oryginalny kurs wykładów i zajęć praktycznych z historii sztuki bursztynowej dla studiów magisterskich Bałtyckiego Uniwersytetu Federalnego im. Immanuela Kanta (2013). Często występuje z wykładami publicznymi o bursztynie. Jest nieomal stałym bywalcem Targów Gdańskich Bursztynu, dorocznych spotkań w Warszawie w Muzeum Ziemi, a polskie osiągnięcia popularyzuje w Kaliningradzie. Pierwsze kontakty nawiązane dzięki Wiesławowi Gierłowskiemu doprowadziły do wczesnych spotkań nie tylko polsko-rosyjskich, ale i rosyjsko-polsko-niemieckich co również miało wpływ i zaowocowało rozwojem wiedzy nie tylko o samym bursztynie, ale i wiedzy z zakresu historii jego poznawania.

Na podstawie: prof. Barbara Kosmowska - Ceranowicz, Zoja Kostiaszowa - Bursztynnik Roku 2016, Bursztynisko 40/2017, str.4-5, Gdańsk, 2017